Co to jest kolaż i jak go zrobić? Poradnik krok po kroku
Autorka: Magda Owsiany, prowadząca Szkołę Kolażu ·
Kolaż to obraz złożony z gotowych fragmentów: wycinków z gazet, zdjęć, papieru albo grafik w komputerze. Nie trzeba umieć rysować, bo cała sztuka polega na wyborze elementów i ich ułożeniu. W tym poradniku pokazuję, skąd wziął się kolaż, jakie są jego rodzaje i jak zrobić pierwszy kolaż z gazet albo kolaż cyfrowy.


Skąd się wziął kolaż
Nazwa pochodzi od francuskiego słowa „coller”, czyli „kleić”. Za początek kolażu w sztuce uważa się prace Pabla Picassa i Georges’a Braque’a z około 1912 roku: zaczęli wklejać do obrazów kawałki gazet, tapet i nut. Kilka lat później dadaiści, m.in. Hannah Höch, robili z wycinków zdjęć ostre fotomontaże, a surrealiści łączyli niepasujące do siebie obrazy w sceny jak ze snu. Pod koniec życia Henri Matisse tworzył wielkie kompozycje z wyciętego kolorowego papieru.
Dziś kolaż robi się zarówno nożyczkami, jak i w komputerze. Idea się nie zmieniła: bierzesz gotowe fragmenty świata i składasz z nich coś nowego.
Rodzaje kolażu
- Kolaż z gazet
- Klasyczna technika: wycinasz fragmenty z czasopism i katalogów i naklejasz na tło. Dobry początek, bo wystarczy to, co masz w domu.
- Kolaż cyfrowy
- Ten sam pomysł w programie graficznym. Nie robisz bałaganu, możesz cofać każdy ruch i drukować w dowolnym rozmiarze.
- Fotomontaż
- Kolaż ze zdjęć, często z ludźmi i miejscami. Rozwinęli go dadaiści, m.in. Hannah Höch, około 1920 roku.
- Kolaż botaniczny
- Z suszonych kwiatów, liści albo ich rycin. Często trafia na ściany jako dekoracja.
- Mapa marzeń (vision board)
- Kolaż z celami i inspiracjami na nowy rok. Sprawdza się jako plakat albo tapeta w telefonie.
Jak zrobić kolaż z gazet
- 1
Zbierz materiały
Stare gazety, katalogi, pocztówki, papier pakowy, bilety. Do tego nożyczki, klej w sztyfcie i kartka grubszego papieru jako tło.
- 2
Wybierz jeden motyw
Postać, zwierzę albo przedmiot, który będzie bohaterem kolażu. Jeden mocny element porządkuje całą kompozycję.
- 3
Wytnij więcej, niż potrzebujesz
Kolory, tekstury, napisy, małe detale. Łatwiej układać z nadmiaru niż dociągać brakujące kawałki.
- 4
Ułóż, zanim przykleisz
Przesuwaj elementy po tle i rób zdjęcia telefonem kolejnych wersji. Klej dopiero wtedy, gdy jedna wersja Ci się spodoba.
- 5
Przyklej od tła do przodu
Najpierw duże płaszczyzny, potem bohatera, na końcu drobiazgi, które łączą całość.
Jak zrobić kolaż cyfrowy
Kolaż cyfrowy powstaje tak samo jak papierowy, tylko zamiast nożyczek masz narzędzia do wycinania, a zamiast kleju warstwy. Możesz tworzyć z laptopem na kolanach i nie sprzątać stołu po każdej sesji.
- 1
Zainstaluj darmowy program
Affinity jest dziś całkowicie darmowe i działa na Windowsie, macOS i iPadzie. Wystarczy też komputer, którego używasz na co dzień.
- 2
Znajdź grafiki, które możesz legalnie użyć
Domena publiczna, licencje CC0 i Twoje własne zdjęcia. Serwisy muzeów udostępniają tysiące starych rycin i obrazów za darmo.
- 3
Wytnij elementy z tła
Narzędzia do zaznaczania wycinają postać czy kwiat w kilka sekund. Każdy element trzymasz na osobnej warstwie.
- 4
Komponuj na warstwach
Przesuwasz, obracasz i skalujesz bez ryzyka. Zmieniasz kolory, dodajesz cienie i przenikanie, a wszystko da się cofnąć.
- 5
Wydrukuj albo udostępnij
Kolaż cyfrowy możesz wydrukować jako plakat, kartkę albo ustawić jako tapetę w telefonie.
Chcesz zrobić pierwszy kolaż cyfrowy w jeden weekend?
W warsztacie „Kolaż w weekend” prowadzę Cię od instalacji darmowego Affinity do gotowego kolażu, który możesz wydrukować. Nagrane lekcje, bank wyciętych elementów i pomoc, kiedy utkniesz.
Pomysły na kolaż
- Kartka urodzinowa z elementami, które kojarzą się z obdarowaną osobą.
- Mapa marzeń na nowy rok, jako plakat albo tapeta w telefonie.
- Plakat do salonu w kolorach wnętrza.
- Kolaż z biletów i zdjęć z jednej podróży.
- Surrealistyczna scena: zwierzę w nieoczekiwanym miejscu, roślina wyrastająca z przedmiotu.
Najczęstsze pytania
Co to jest kolaż?
Kolaż to technika, w której tworzysz nowy obraz z gotowych fragmentów: wycinków z gazet, zdjęć, papieru, tkanin albo grafik w komputerze. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa „coller”, czyli „kleić”.
Kto wymyślił kolaż?
Za początek kolażu w sztuce uważa się prace Pabla Picassa i Georges’a Braque’a z około 1912 roku, w których wklejali do obrazów kawałki gazet i tapet. Później technikę rozwinęli dadaiści i surrealiści.
Jak zrobić kolaż bez talentu plastycznego?
W kolażu nie musisz rysować. Wybierasz gotowe elementy i decydujesz, jak je ułożyć. Najważniejsze są pomysł i kompozycja, a tego można się nauczyć.
W jakim programie zrobić kolaż cyfrowy?
Dobrym wyborem jest Affinity: jest darmowe, działa na komputerze i iPadzie i ma wszystkie narzędzia potrzebne do kolażu, od wycinania po warstwy i kolory.
Skąd brać grafiki do kolażu?
Najbezpieczniej z domeny publicznej (prace autorów zmarłych ponad 70 lat temu), z grafik na licencji CC0 i z własnych zdjęć. Zanim użyjesz cudzej grafiki, sprawdź jej licencję.