Skąd brać grafiki do kolażu legalnie i za darmo
Autorka: Magda Owsiany, prowadząca Szkołę Kolażu ·
Najczęstsze pytanie osób, które zaczynają robić kolaże cyfrowe, brzmi: czy mogę wziąć ten obrazek z internetu? Odpowiedź zależy od licencji. Na szczęście jest ogromna liczba grafik, z których możesz korzystać za darmo i bez obaw, także w pracach na sprzedaż. Poniżej znajdziesz, gdzie ich szukać i jak szybko sprawdzić, czy wolno Ci ich użyć.


Domena publiczna: najbezpieczniejsze źródło
W Polsce i w całej Unii Europejskiej prawa majątkowe do utworu wygasają 70 lat po śmierci autora. Potem dzieło trafia do domeny publicznej i każdy może je kopiować, przerabiać i sprzedawać. To dlatego stare ryciny, botaniczne ilustracje i obrazy dawnych mistrzów są ulubionym materiałem kolażystów.
Gdzie szukać darmowych grafik
- The Metropolitan Museum of Art (Open Access)
- Setki tysięcy zdjęć dzieł z domeny publicznej do pobrania w wysokiej rozdzielczości: obrazy, ryciny, przedmioty.
- Rijksmuseum (Rijksstudio)
- Zbiory holenderskiego muzeum narodowego, w tym mnóstwo rycin i obrazów, do pobrania za darmo.
- Polona
- Cyfrowe zbiory Biblioteki Narodowej: stare książki, czasopisma, pocztówki i grafiki, wiele w domenie publicznej.
- Biodiversity Heritage Library
- Dawne ilustracje przyrodnicze: rośliny, ptaki, owady i zwierzęta morskie. Świetne do kolażu botanicznego.
- Wikimedia Commons
- Ogromne archiwum, ale licencje są różne. Przy każdym pliku sprawdź, na jakich zasadach możesz go użyć.
- Twoje własne zdjęcia
- Faktury, niebo, liście, ściany kamienic. Fotografowane przez Ciebie, więc nie ma żadnych ograniczeń.
Licencje w skrócie
- Domena publiczna i CC0
- Możesz używać, przerabiać i sprzedawać bez podpisywania autora.
- CC BY
- Możesz używać i sprzedawać, ale musisz podpisać autora.
- CC BY-NC
- Możesz używać w pracach dla siebie, ale nie w pracach na sprzedaż.
- Wszystkie prawa zastrzeżone
- Domyślna sytuacja dla większości obrazków w internecie, w tym tych z Pinteresta i Google Grafika. Bez zgody autora nie używaj.
Ściąga: czy mogę użyć tej grafiki?
- 1
To Twoje własne zdjęcie albo rysunek?
Jeśli tak, możesz go użyć bez ograniczeń.
- 2
Autor zmarł ponad 70 lat temu?
Wtedy dzieło jest w domenie publicznej i możesz z niego korzystać, także w pracach na sprzedaż.
- 3
Licencja pozwala na przeróbki?
CC0 pozwala na wszystko. CC BY wymaga podpisu autora. Przy licencjach z NC nie używaj grafiki w pracach na sprzedaż.
- 4
Żadne z powyższych?
Nie używaj grafiki albo zapytaj autora o zgodę.
Prawo autorskie i szukanie grafik krok po kroku
W warsztacie „Kolaż w weekend” jest osobna część o tym, skąd brać elementy, jak je wyszukiwać i jak zrobić własny bank grafik, żeby nie zapchać laptopa plikami.
Ten tekst to praktyczny przewodnik dla osób, które robią kolaże. Przy dużych projektach komercyjnych warto skonsultować się z prawnikiem.
Najczęstsze pytania
Czy mogę użyć grafiki z Pinteresta?
Zwykle nie. Pinterest pokazuje obrazy z całego internetu, ale nie daje do nich licencji. Większość z nich ma zastrzeżone prawa, więc bez zgody autora nie powinna trafiać do Twoich prac.
Czy mogę sprzedawać kolaż z grafik z domeny publicznej?
Tak. Utwory z domeny publicznej możesz wykorzystywać także komercyjnie. Sprawdź tylko warunki serwisu, z którego pobierasz plik.
Kiedy dzieło trafia do domeny publicznej?
W Polsce i w Unii Europejskiej 70 lat po śmierci autora, licząc od końca roku, w którym zmarł.
Co oznacza licencja CC0?
Autor zrzekł się praw do utworu. Możesz go używać, przerabiać i sprzedawać bez pytania o zgodę i bez podpisywania autora.