Kolaż w sztuce: artyści kolażu, których warto znać

Autorka: Magda Owsiany, prowadząca Szkołę Kolażu ·

Kolaż wszedł do sztuki nieco ponad sto lat temu i od razu zaczął burzyć zasady. Artyści przestali tylko malować to, co widzą, i zaczęli przyklejać do obrazów kawałki prawdziwego świata: gazety, bilety, tapety, zdjęcia. Poniżej znajdziesz artystów, którzy ukształtowali kolaż, ich najbardziej znane prace i jedną rzecz, którą od każdego możesz podpatrzeć.

Kolaż cyfrowy: dwie postacie z planetami zamiast głów, prowadzące lamparty po różowych liściach pod gwiazdami
Surrealistyczne łączenie motywów to dziedzictwo Maxa Ernsta. Kolaż Magdy Owsiany
Kolaż: twarz kobiety, z której wyrastają kamienica, wiewiórka i niebieskie kształty
Twarz połączona z architekturą, jak w fotomontażach dadaistów

Początek: kubiści i papier collé

W 1912 roku Pablo Picasso wkleił do obrazu „Martwa natura z plecionką krzesła” kawałek ceraty z nadrukiem wikliny. Kilka miesięcy później Georges Braque przykleił do rysunku pasy tapety udającej drewno. Tak powstał papier collé, czyli „papier klejony”, od którego pochodzi nazwa kolażu. Obaj chcieli pokazać, że obraz może zawierać prawdziwe przedmioty, a nie tylko je naśladować.

Artyści kolażu, których warto znać

Kurt Schwitters
Od 1919 roku robił kolaże ze śmieci: biletów tramwajowych, opakowań, skrawków gazet. Nazwał to Merz. Do podpatrzenia: materiał, który inni wyrzucają, też może być piękny.
Hannah Höch
Dadaistka z Berlina. Jej fotomontaż „Cięcie kuchennym nożem” (1919–1920) zestawia polityków, maszyny i tancerki z ilustrowanych gazet. Do podpatrzenia: łączenie zdjęć w nieoczekiwane pary.
Max Ernst
Surrealista, który z rycin z XIX-wiecznych powieści i katalogów składał senne, niepokojące sceny. Słynie z „powieści w kolażach”, takich jak „Tydzień dobroci” (1934). Do podpatrzenia: stare ryciny jako źródło baśniowych światów.
Henri Matisse
Pod koniec życia, kiedy nie mógł już długo malować, wycinał kształty z papieru malowanego gwaszem. Tak powstały książka „Jazz” i ogromny „Ślimak”. Do podpatrzenia: proste kształty i mocny kolor wystarczą.
Richard Hamilton
Jego mały kolaż z 1956 roku, złożony z reklam z amerykańskich magazynów, uważa się za jedno z pierwszych dzieł pop-artu. Do podpatrzenia: reklamy i ulotki to też materiał na kolaż.
Romare Bearden
Amerykański artysta, który z wycinków zdjęć i kolorowego papieru opowiadał o życiu czarnoskórych mieszkańców Harlemu i Południa USA. Do podpatrzenia: kolaż może opowiadać historię miejsca i ludzi.
Mimmo Rotella
Zamiast przyklejać, zdzierał. Zrywał warstwy plakatów z ulicznych murów i pokazywał to, co zostało. Tę odmianę nazywa się décollage. Do podpatrzenia: rwanie i zdzieranie też jest techniką.
Mieczysław Berman
Polski grafik, który w latach 20. i 30. XX wieku robił fotomontaże pod wpływem konstruktywizmu: dynamiczne, ostre, z mocnymi przekątnymi. Do podpatrzenia: ukośna kompozycja dodaje kolażowi energii.

Kolaż dziś

Współcześni artyści kolażu pracują zarówno nożyczkami, jak i w programach graficznych. Kolaż cyfrowy korzysta z tych samych zasad co Höch czy Ernst: zestawia elementy, które nie pasują do siebie, zmienia skalę i buduje nowy świat z kawałków starego. Wiele współczesnych kolaży powstaje z rycin i zdjęć z domeny publicznej, które muzea udostępniają za darmo.

Czego nauczyć się od mistrzów kolażu

Zrób swój pierwszy kolaż w duchu mistrzów

W warsztacie „Kolaż w weekend” pokazuję, jak z rycin i zdjęć z domeny publicznej złożyć w darmowym programie własny kolaż, gotowy do druku.

Najczęstsze pytania

Kto wymyślił kolaż?

Do sztuki wprowadzili go Pablo Picasso i Georges Braque w 1912 roku. Wcześniej naklejanie papieru znano w rzemiośle i sztuce ludowej, ale to kubiści uczynili z kolażu technikę malarską.

Czym jest papier collé?

To francuska nazwa „papieru klejonego”: techniki, w której do obrazu lub rysunku przykleja się kawałki papieru, tapety albo gazety. Od niej pochodzi słowo kolaż.

Czym różni się kolaż od décollage'u?

W kolażu elementy się przykleja, a w décollage'u zdziera: artysta odrywa warstwy plakatów i pokazuje to, co zostało pod spodem.

Jacy polscy artyści tworzyli kolaże?

W okresie międzywojennym fotomontaże robili między innymi Mieczysław Berman i Kazimierz Podsadecki. Dziś kolaż jest popularny także wśród polskich ilustratorów i grafików.

← Wszystkie wpisy na blogu